[Tông Du Camerun] Diễn văn của Đức Thánh Cha Lêô XIV trước Đại diện Chính quyền, Xã hội dân sự và Ngoại giao đoàn

Vatican News

CHUYẾN TÔNG DU CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV TẠI CAMERUN

Diễn văn trước Đại diện Chính quyền, Xã hội dân sự và Ngoại giao đoàn

Yaoundé, Phủ Tổng thống

Ngày 15 tháng 4 năm 2026

Thưa Ngài Tổng thống,

          các cấp chính quyền, các thành viên ngoại giao đoàn, cùng tất cả quý vị,

Tôi xin chân thành cảm ơn sự tiếp đón nồng hậu và những lời chào mừng tốt đẹp dành cho tôi. Tôi vô cùng vui mừng khi có mặt tại Camerun, đất nước thường được gọi là “Châu Phi thu nhỏ” bởi sự phong phú của lãnh thổ, văn hóa, ngôn ngữ và truyền thống. Sự đa dạng này không phải là một điểm yếu: đó là một kho báu. Nó tạo nên một lời hứa về tình huynh đệ và là nền móng vững chắc để xây dựng một nền hòa bình lâu dài.

Tôi đến với quý vị như một mục tử và một tôi tớ của sự đối thoại, tình huynh đệ và hòa bình. Chuyến thăm của tôi thể hiện tình cảm của người kế vị Thánh Phêrô dành cho tất cả người dân Camerun, cũng như mong muốn khích lệ mỗi người tiếp tục xây dựng công ích với lòng nhiệt thành và sự kiên trì. Thật vậy, chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự buông xuôi đang lan rộng và cảm giác bất lực có xu hướng làm tê liệt sự đổi mới mà các dân tộc đang cảm nhận sâu sắc. Biết bao nhiêu cơn đói khát công lý! Biết bao nhiêu khát khao được tham gia, được có tầm nhìn, được đưa ra những lựa chọn can đảm và có được hòa bình! Mong ước lớn lao của tôi là chạm đến trái tim của tất cả mọi người, đặc biệt là giới trẻ, những người được kêu gọi để định hình — bao gồm cả về mặt chính trị — một thế giới công bằng hơn. Tôi cũng muốn bày tỏ ý chí thắt chặt sợi dây hợp tác giữa Tòa Thánh và Cộng hòa Camerun, dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau, trên phẩm giá của mỗi con người và trên tự do tôn giáo.

Camerun vẫn lưu giữ trong ký ức những chuyến thăm của các Vị tiền nhiệm của tôi: đó là Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, sứ giả của hy vọng cho tất cả các dân tộc Châu Phi; và Đức Giáo hoàng Bênêđíctô XVI, người đã nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hòa giải, công lý và hòa bình, cũng như trách nhiệm đạo đức của những người cầm quyền. Tôi biết rằng những khoảnh khắc này đã đánh dấu lịch sử dân tộc của quý vị như những lời nhắn nhủ đầy cam kết về tinh thần phục vụ, sự hiệp nhất và công lý. Vì vậy, chúng ta có thể tự hỏi: chúng ta đang ở đâu? Lời Chúa đã được loan báo cho chúng ta đã mang lại hoa trái như thế nào? Và còn điều gì cần phải làm?

Thánh Augustinô, từ 1600 năm trước, đã viết những lời mà cho đến nay vẫn mang đầy tính thời sự: “Những người chỉ huy là để phục vụ những người mà họ chỉ huy. Thật vậy, họ không chỉ huy vì ham muốn thống trị mà vì bổn phận chăm sóc, không phải vì kiêu ngạo áp đặt mà vì lòng trắc ẩn để bảo vệ” (De civitate Dei, XIX, 14). Trong viễn cảnh này, phục vụ đất nước có nghĩa là tận hiến với tâm trí sáng suốt và lương tâm chính trực cho công ích của toàn dân: của đa số, của thiểu số và cho sự hòa hợp lẫn nhau giữa họ.

Ngày nay, giống như nhiều quốc gia khác, đất nước của quý vị đang trải qua những thách đố đầy phức tạp. Những căng thẳng và bạo lực ảnh hưởng đến một số vùng ở Tây Bắc, Tây Nam và Cực Bắc đã gây ra những đau khổ sâu sắc: những sinh mạng bị mất đi, những gia đình phải di dời, trẻ em bị tước mất cơ hội đến trường, những người trẻ không nhìn thấy tương lai. Đằng sau những con số thống kê là những khuôn mặt, những câu chuyện, những hy vọng bị tổn thương. Trước những tình huống bi thảm như vậy, vào đầu năm nay, tôi đã mời gọi nhân loại bác bỏ logic của bạo lực và chiến tranh, để ôm ấp một nền hòa bình dựa trên tình yêu và công lý. Một nền hòa bình “không vũ khí”, tức là không dựa trên sự sợ hãi, đe dọa hay vũ trang; và một nền hòa bình “giải giới”, bởi nó có khả năng giải quyết các xung đột, mở rộng tâm hồn và tạo ra sự tin tưởng, thấu cảm và hy vọng. Hòa bình không thể bị cắt giảm thành những khẩu hiệu: nó phải được hiện thực hóa trong một phong cách sống, cả cá nhân và tổ chức, khước từ mọi hình thức bạo lực. Vì vậy, tôi mạnh mẽ nhắc lại: “Thế giới đang khát hòa bình [...]. Đủ rồi những cuộc chiến tranh với những đống tử thi, sự hủy diệt và những người tị nạn đau thương!” (Diễn văn trước các nhà lãnh đạo tôn giáo nhân Cuộc gặp gỡ Thế giới vì Hòa bình, ngày 28/10/2025). Tiếng kêu này muốn trở thành một lời kêu gọi ý chí đóng góp vào một nền hòa bình đích thực, vượt lên trên bất kỳ lợi ích phe phái nào.

Thật vậy, hòa bình không thể được ban hành bằng sắc lệnh: nó phải được đón nhận và sống. Đó là quà tặng của Thiên Chúa, được phát triển qua một công việc đòi hỏi sự kiên trì và mang tính tập thể. Đó là trách nhiệm của tất cả mọi người, trước hết là các cơ quan dân sự. Cai trị nghĩa là yêu đất nước mình và cả những nước láng giềng; điều răn “yêu người thân cận như chính mình” cũng có giá trị trong quan hệ quốc tế! Cai trị nghĩa là thực sự lắng nghe người dân, tôn trọng trí tuệ và khả năng của họ trong việc đóng góp xây dựng các giải pháp lâu dài cho các vấn đề. Đức Giáo hoàng Phanxicô đã chỉ ra sự cần thiết phải vượt qua “ý tưởng về các chính sách xã hội được quan niệm như một chính sách hướng tới người nghèo, nhưng lại không bao giờ làm cùng người nghèo, chẳng của người nghèo, lại càng không nằm trong một dự án hợp nhất các dân tộc” (Diễn văn trước những người tham gia Cuộc gặp gỡ Thế giới các Phong trào Bình dân lần thứ 3, ngày 5/11/2016).

Trong sự thay đổi cách tiếp cận này, xã hội dân sự phải được coi là một lực lượng sống còn cho sự gắn kết quốc gia. Đây là một bước chuyển mà Camerun cũng đã sẵn sàng! Các hiệp hội, tổ chức phụ nữ và thanh niên, công đoàn, các tổ chức phi chính phủ nhân đạo, các nhà lãnh đạo truyền thống và tôn giáo: tất cả đều đóng một vai trò không thể thay thế trong việc dệt nên hòa bình xã hội. Họ là những người đầu tiên can thiệp khi căng thẳng nảy sinh; họ là những người đồng hành cùng những người di cư, hỗ trợ các nạn nhân, mở ra không gian đối thoại và khuyến khích hòa giải địa phương. Sự gần gũi của họ với thực địa cho phép hiểu được nguyên nhân sâu xa của các xung đột và nhìn ra những phản hồi phù hợp. Xã hội dân sự cũng góp phần hình thành lương tâm, thúc đẩy văn hóa đối thoại và tôn trọng sự khác biệt. Bằng cách này, chính từ bên trong xã hội, một tương lai ít bấp bênh hơn sẽ được chuẩn bị. Tôi muốn nhấn mạnh với lòng biết ơn vai trò của phụ nữ. Thật đáng buồn, họ thường là những nạn nhân đầu tiên của định kiến và bạo lực, nhưng họ vẫn là những người kiến tạo hòa bình không mệt mỏi. Sự dấn than của họ trong giáo dục, hòa giải và tái thiết mạng lưới xã hội thì không gì sánh bằng và đại diện cho một rào cản chống lại tham nhũng và lạm dụng quyền lực. Vì lý do này, tiếng nói của họ phải được công nhận đầy đủ trong các quá trình ra quyết định.

Trước sự tận hiến hào phóng đó trong xã hội, sự minh bạch trong quản lý nguồn lực công và sự tôn trọng Nhà nước pháp quyền là thiết yếu để khôi phục niềm tin. Đã đến lúc phải can đảm thực hiện một cuộc kiểm điểm lương tâm và một bước nhảy vọt về chất lượng. Các thể chế công bằng và đáng tin cậy sẽ trở thành những trụ cột của sự ổn định. Chính quyền được kêu gọi để trở thành nhịp cầu, không bao giờ là nhân tố gây chia rẽ, ngay cả ở những nơi tưởng chừng như mất an ninh đang ngự trị. An ninh là một ưu tiên, nhưng nó phải luôn được thực thi trong sự tôn trọng quyền con người, kết hợp giữa sự nghiêm minh và lòng khoan dung, với sự chú ý đặc biệt đến những người dễ bị tổn thương nhất. Một nền hòa bình đích thực nảy sinh khi mỗi người cảm thấy được bảo vệ, được lắng nghe và tôn trọng, khi luật pháp là một con đê an toàn ngăn chặn sự độc đoán của kẻ giàu hơn và mạnh hơn.

Thưa quý vị, nhìn kỹ lại, những trọng trách mà quý vị đang nắm giữ đòi hỏi một sự làm chứng kép. Sự làm chứng thứ nhất được thực hiện trong sự hợp tác giữa các cơ quan và các cấp hành chính khác nhau của Nhà nước để phục vụ nhân dân, đặc biệt là những người nghèo nhất; sự làm chứng thứ hai được thực hiện bằng cách kết nối trách nhiệm thể chế và nghề nghiệp của quý vị với một lối sống chính trực (x. Diễn văn trước các Tỉnh trưởng Cộng hòa Ý, ngày 16/27/2026). Để hòa bình và công lý được khẳng định, thực sự cần phải bẻ gãy những xiềng xích của tham nhũng, thứ làm biến dạng chính quyền và tước đi uy tín của nó. Cần phải giải phóng trái tim khỏi cơn khát lợi lộc vốn là sự thờ ngẫu tượng: cái lợi thực sự là sự phát triển con người toàn diện, nghĩa là sự tăng trưởng cân bằng của tất cả các khía cạnh làm cho cuộc sống trên trái đất này trở thành một phúc lành.

Camerun sở hữu các nguồn lực con người, văn hóa và tâm linh cần thiết để vượt qua các thử thách và xung đột, tiến tới một tương lai ổn định và thịnh vượng chung. Cần có sự cam kết chung ủng hộ đối thoại, công lý và phát triển toàn diện để biến những vết thương quá khứ thành nguồn mạch của sự đổi mới. Như tôi đã nói, giới trẻ đại diện cho hy vọng của đất nước và của Giáo hội. Năng lượng và sự sáng tạo của họ là những tài sản vô giá. Tất nhiên, khi tình trạng thất nghiệp và sự loại trừ vẫn tiếp diễn, sự thất vọng có thể tạo ra bạo lực. Vì vậy, đầu tư vào giáo dục, đào tạo và tinh thần khởi nghiệp của giới trẻ là một lựa chọn chiến lược cho hòa bình. Đó là cách duy nhất để ngăn chặn sự “chảy máu” những tài năng tuyệt vời sang các khu vực khác trên hành tinh. Đó cũng là cách duy nhất để chống lại những tệ nạn ma túy, mại dâm và sự thờ ơ đang tàn phá quá nhiều cuộc đời trẻ một cách ngày càng bi thảm.

Tạ ơn Thiên Chúa, giới trẻ Camerun không thiếu một đời sống tâm linh sâu sắc, thứ vẫn đang kháng cự lại sự đồng hóa của thị trường. Đó là một nguồn năng lượng làm cho những giấc mơ của họ trở nên quý giá, bám rễ trong những lời tiên tri nuôi dưỡng lời cầu nguyện và trái tim họ. Các truyền thống tôn giáo, khi không bị biến chất bởi chất độc của chủ nghĩa cực đoan, sẽ truyền cảm hứng cho những ngôn sứ của hòa bình, công lý, tha thứ và đoàn kết. Bằng cách thúc đẩy đối thoại liên tôn và lôi cuốn các nhà lãnh đạo tôn giáo vào các sáng kiến hòa giải, chính trị và ngoại giao có thể tận dụng các sức mạnh đạo đức để xoa dịu căng thẳng, ngăn chặn sự cực đoan hóa và thúc đẩy một nền văn hóa quý trọng và tôn trọng lẫn nhau. Giáo hội Công giáo tại Camerun, thông qua các hoạt động giáo dục, y tế và từ thiện, mong muốn tiếp tục phục vụ mọi công dân không phân biệt đối xử. Giáo hội mong muốn hợp tác chân thành với chính quyền dân sự và với tất cả các lực lượng sống còn của quốc gia để thúc đẩy phẩm giá con người và sự hòa giải. Ở đâu có thể, Giáo hội có ý định tạo điều kiện thuận lợi cho sự hợp tác với các quốc gia khác và thắt chặt mối liên kết giữa những người Camerun trên thế giới với cộng đồng quê hương của họ.

Nguyện xin Thiên Chúa chúc phúc cho Camerun, nâng đỡ những nhà lãnh đạo, truyền cảm hứng cho xã hội dân sự, soi sáng công việc của Ngoại giao đoàn và ban cho toàn thể nhân dân Camerun – dù là Kitô hữu hay không, dù là nhà lãnh đạo chính trị hay người dân bình thường – được đón nhận Nước Thiên Chúa, cùng nhau xây dựng một tương lai công lý và hòa bình!